Lãnh đạo bằng lòng biết ơn: Từ lời nói đến hành động

Thế nào là lãnh đạo bằng lòng biết ơn?

Ở cương vị lãnh đạo, lòng biết ơn không chỉ dừng lại ở phép lịch sự hay một trạng thái cảm xúc “mềm yếu”. Nó xuất phát từ phong thái chủ động, sẵn sàng nhìn nhận giá trị của người khác, ghi nhận đóng góp của họ một cách chân thành và ý nghĩa.

Trước hết, chúng ta cần phân biệt giữa lòng biết ơn (gratitude) và sự cảm ơn (thankfulness). Triết gia Henri-Frédéric Amiel từng tóm gọn sự khác biệt giữa hai khái niệm này như sau:

Sự cảm ơn là khởi đầu của lòng biết ơn. Lòng biết ơn là sự hoàn thiện của sự cảm ơn. Cảm ơn chỉ dừng lại ở lời nói. Nhưng lòng biết ơn thì thể hiện qua hành động.

Phần lớn thời gian, cảm ơn là một phản xạ mang tính tự động. Đó là câu “cảm ơn mọi người” chung chung vào cuối một cuộc họp kéo dài, hay tin nhắn “làm tốt lắm” gửi trong nhóm chat. Tuy đảm bảo yếu tố lịch sự, những cử chỉ này lại thiếu đi tính cụ thể – và do đó thường tạo cảm giác giống như một “thủ tục” đối phó cho qua, hầu như chẳng tác động mấy đến động lực của nhân viên.

Ngược lại, lòng biết ơn thì mang tính chủ động, đòi hỏi nỗ lực có ý thức. Đó là khi nhà lãnh đạo/ tổ chức thực sự nhìn nhận đóng góp của cá nhân và khiến họ cảm thấy bản thân được trân trọng vì điều đó.

Chúng ta hãy cùng suy ngẫm về hai ví dụ sau nhé!

• Cảm ơn (Lời nói): Cấp quản lý gửi email cho toàn đội với nội dung như sau “Cảm ơn mọi người đã làm việc chăm chỉ cho buổi ra mắt dự án.”
• Lòng biết ơn (Hành động): Nhà lãnh đạo gọi riêng một thành viên ra và nói: “[Tên], tôi muốn đích thân cảm ơn Anh/Chị vì những gì Anh/Chị đã làm cho buổi ra mắt dự án. Tôi biết thứ Ba vừa rồi Anh/Chị đã ở lại muộn để giúp khắc phục vấn đề. Việc làm đó của Anh/Chị đã cứu chúng ta một ‘bàn thua trông thấy’, và tôi muốn Anh/Chị biết rằng sự tận tụy của Anh/Chị luôn được ghi nhận.”

Như bạn có thể thấy, trong ví dụ thứ hai, cấp lãnh đạo đã thực sự thể hiện thái độ quan tâm, biết cách gắn kết nỗ lực của cá nhân với công việc chung. Đây là cách để nuôi dưỡng niềm tin và lòng trung thành, biến thái độ trân trọng từ một hành vi “xã giao” đơn giản thành một nguồn sức mạnh to lớn cho cá nhân cũng như đội nhóm.

Vì sao cần lãnh đạo bằng lòng biết ơn?

⚠️ Cái giá đắt của “khoảng trống biết ơn”

Nghiên cứu chỉ ra, hơn 60% nhân viên tin rằng họ không được đánh giá cao tại nơi làm việc. Việc cảm thấy không được công nhận cách tương xứng là nguyên nhân hàng đầu khiến nhân viên chán nản, gây thiệt hại hàng tỷ đô la cho doanh nghiệp do suy giảm năng suất, tỷ lệ vắng mặt cao và sai sót trong công việc.

Khi không cảm thấy được trân trọng, cá nhân có nguy cơ rơi vào tình trạng kiệt sức cao hơn rất nhiều – và họ sẽ là những người đầu tiên tìm kiếm cơ hội ở nơi khác. Quy luật này đặc biệt đúng đối với thế hệ trẻ, vốn luôn khao khát một công việc có ý nghĩa, được thường xuyên góp ý và có cơ hội phát triển trong sự nghiệp.

🌟 Biến lòng biết ơn thành văn hóa doanh nghiệp

Ngược lại, khi cấp lãnh đạo chuyển đổi từ hành động cảm ơn đơn thuần túy sang lòng biết ơn chủ động, doanh nghiệp sẽ nhận về rất nhiều lợi ích như sau:

• Tăng cường sự cam kết/ nỗ lực tự nguyện: Khảo sát của Glassdoor cho thấy 80% nhân viên sẵn sàng làm việc chăm chỉ hơn nếu như sếp biết trân trọng họ.
• Hành vi tương trợ vì tập thể: Lòng biết ơn không chỉ tác động đến tâm lý của đội nhóm; nó còn khiến các thành viên có động lực hành xử tốt hơn. Khi được cảm ơn vì nỗ lực đã bỏ ra, người lao động sẽ có xu hướng nhiệt tình và hợp tác hơn với đồng nghiệp, qua đó góp phần cải thiện động lực làm việc chung.
• Cải thiện niềm tin & năng lực phục hồi: Trong những thời điểm khó khăn, lòng biết ơn quả thực mang lại một nguồn sức mạnh lớn cho doanh nghiệp. Đây là một trong những cách nhanh chóng và hiệu quả nhất để nuôi dưỡng an toàn tâm lý và niềm tin cho các nhóm làm việc hiệu suất cao.

Đọc thêm: Lòng biết ơn tại nơi làm việc – Bí quyết xây dựng & thực hành

Cách thực hành lãnh đạo bằng lòng biết ơn

Để thực hành lòng biết ơn, nhà lãnh đạo cần tập trung vào hai khía cạnh chính sau: tư duy nội tại (rèn luyện nội tâm) và hành vi bên ngoài (hành động thực tế).

1. Nền tảng (Rèn luyện nội tâm)

Bạn không thể thể hiện thái độ biết ơn chân thành nếu trước tiên chính bạn không cảm nhận được nó. Vì vậy, hãy bắt đầu bằng cách rèn luyện tư duy như sau:

• Nuôi dưỡng sự khiêm tốn và tự nhận thức: Lòng biết ơn bắt đầu từ ý thức rằng thành công của bản thân không tự nhiên mà có, nhưng phụ thuộc đáng kể vào kỹ năng, nỗ lực và sự hỗ trợ của đội nhóm. Một nhà lãnh đạo kiêu ngạo, có cái tôi quá lớn sẽ không bao giờ thành công trong việc xây dựng mối quan hệ lành mạnh, có chiều sâu với cấp dưới.
• Thực hành thấu cảm và quan sát: Ở cương vị lãnh đạo, nhiệm vụ của bạn là trau dồi trí tuệ cảm xúc để nhìn nhận công việc qua lăng kính của ngươi lao động. Điều này đòi hỏi bạn phải quan sát tinh tế – để thấy được những thành viên sẵn sàng ở lại muộn để giúp đỡ đồng nghiệp, hay một đội nhóm đang gặp khó khăn do khối lượng công việc khổng lồ.
• Xây dựng thói quen biết ơn cá nhân: Một phương pháp đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả là viết nhật ký biết ơn hàng ngày. Vào cuối mỗi ngày làm việc, hãy viết ra một đóng góp cụ thể từ một thành viên trong nhóm mà bạn cảm thấy trân trọng. Theo thời gian, thực hành này sẽ rèn luyện cho não bộ của bạn chủ động lưu tâm đến những điểm tích cực nơi người khác.

Đọc thêm: Lãnh đạo tự ngẫm – Ý nghĩa của tự nhận thức trong quản trị

2. Hành động thực tế

Tiếp theo, bạn phải thể hiện thái độ thông qua những hành động rõ ràng, nhất quán và ý nghĩa.

• Cụ thể và chân thành: Một câu nói “làm tốt lắm mọi người” chung chung sẽ chẳng mang lại tác dụng gì. Lòng biết ơn thực sự phải gắn kết hành động của cá nhân với kết quả thực sự. (Ví dụ: “Cảm ơn Anh/Chị đã giúp tôi soạn thảo một bản phân tích chi tiết. Nhờ có cái biểu đồ ở slide 5 mà chúng ta đã có thể thuyết phục khách hàng phê duyệt ngân sách mới.”)
• Ghi nhận nỗ lực và quá trình: Nếu cấp dưới chấp nhận rủi ro có tính toán cho một dự án mới nhưng cuối cùng lại không thành công, nhà lãnh đạo biết ơn vẫn sẽ khen ngợi nỗ lực của họ. Bằng cách đó, bạn sẽ có thể nuôi dưỡng sức mạnh nội tại và an toàn tâm lý để đội nhóm sẵn sàng cho những đổi mới trong tương lai.
• Thể hiện lòng biết ơn qua hành động: Lời nói tuy rất cần thiết, nhưng hành động mới là minh chứng tối thượng. Hãy đầu tư vào sự phát triển của nhân viên (vd: đài thọ khóa học), trao cho họ quyền tự chủ (vd: giao phó dự án quan trọng), và bảo vệ sức khỏe tinh thần của họ (vd: cho phép nghỉ ngơi sau chuỗi ngày làm việc chạy nước rút).

Đọc thêm: Phong cách lãnh đạo lấy con người làm trung tâm

Lưu ý gì khi thực hành lãnh đạo bằng lòng biết ơn?

1. Cái bẫy “chân thực” (Sợ bị coi là giả tạo)

Lòng biết ơn chỉ có sức mạnh khi nó xuất phát từ con tim chân thành. Nếu bạn khen ngợi chỉ vì “đến lịch phải làm” – hoặc dùng nó như một công cụ để thao túng tâm lý, nhân viên sẽ sớm nhận ra sự hời hợt đằng sau đó.

• Lời khuyên: Đừng cố gắng “diễn”. Nếu chưa cảm thấy sẵn sàng nói lời cảm ơn sâu sắc, hãy bắt đầu bằng việc quan sát. Hãy để lời khen đi kèm với dẫn chứng cụ thể về công việc để người nghe thấy được sự thấu hiểu thực sự của bạn.

2. Rào cản “cái tôi & uy quyền”

Nhiều nhà quản lý lo sợ rằng việc bày tỏ lòng biết ơn quá nhiều sẽ làm mất đi uy nghiêm hoặc khiến nhân viên “ngủ quên trên chiến thắng”. Đây quả là một quan niệm sai lầm. Thực tế, sự công nhận đúng mực không làm giảm đi quyền lực; chính nó mới giúp bạn có được quyền lựa bền vững dựa trên sự tôn trọng (Referent Power).

• Lời khuyên: Chúng ta cần ‘ghi tâm khắc cốt điều này’ – biết ơn không có nghĩa là dễ dãi. Bạn có thể đòi hỏi tiêu chuẩn công việc cao, đồng thời vẫn trân trọng những nỗ lực mà đội ngũ đã bỏ ra để đạt được tiêu chuẩn đó.

Đọc thêm: Vấn nạn cái tôi nơi công sở – Khắc phục như thế nào?

3. Quá bận rộn

“Tôi không có thời gian để đi cảm ơn từng người” là câu cửa miệng của không ít lãnh đạo bị cuốn vào vòng xoáy công việc. Tuy nhiên, việc không thể hiện sự ghi nhận đúng mực, như đã phân tích, sẽ chỉ làm lãng phí nguồn lực con người – tài sản quý giá nhất của công ty.

• Lời khuyên: Hãy biến lòng biết ơn thành một “nghi thức” quản trị. Dành ra 5 phút cuối ngày hoặc 10 phút trong buổi họp đầu tuần để nêu tên những cá nhân có đóng góp xuất sắc. Chỉ cần vài phút thể hiện lòng biết ơn là đủ để bạn tiết kiệm hàng giờ đồng hồ giải quyết các vấn đề về nhân sự hay tuyển dụng thay thế sau này.

Danh ngôn về lãnh đạo bằng lòng biết ơn

Bạn đọc quan tâm có thể xem qua tuyển tập danh ngôn về lãnh đạo tại đây!

Những gì chúng ta trân trọng sẽ sinh lời, và những gì chúng ta coi thường sẽ mất giá.

John C. Maxwell

Cảm thấy biết ơn mà không thể hiện ra thì cũng giống như gói một món quà mà không trao đi vậy.

William Arthur Ward

Thái độ trân trọng thực sự không phải là thốt ra bằng lời nói, mà là sống theo những lời đó.

John F. Kennedy

Sách lãnh đạo bằng lòng biết ơn

• Leading with Gratitude – Adrian Gostick & Chester Elton
• Start With Why – Simon Sinek
• The Greatness Guide – Robin Sharma
• Celebrations – Maya Angelou
• Gratitude Works! – Robert A. Emmons
• Thanks for the Feedback – Douglas Stone & Sheila Heen

ITD Vietnam là chi nhánh của ITD World – với hơn 35 năm kinh nghiệm đào tạo Coaching, Lãnh đạo và Quản trị Nhân sự cho các tập đoàn đa quốc gia tại hơn 80 nước trên thế giới. Trong trường hợp quý doanh nghiệp/ lãnh đạo có nhu cầu, vui lòng liên hệ để được MIỄN PHÍ tư vấn chi tiết về các giải pháp đào tạo chuẩn quốc tế của chúng tôi!

Có thể bạn quan tâm:

• 10 phẩm chất quan trọng nhất của nhà lãnh đạo hiện đại
• Lãnh đạo bằng tâm: Thành công trên nền tảng giá trị nhân văn
• Sức mạnh của lời xin lỗi: Thực hành ra sao ở cương vị lãnh đạo

Nguồn tham khảo

Gratitude in Leadership: From Words to Actions. https://itdworld.com/blog/leadership/gratitude-in-leadership/